عوامل مؤثر بر ماندگاری زائر در مشهد

حجت‌الاسلام والمسلمین تیمورعلی‌ عسکری، معاون فرهنگی، اجتماعی و زیارت استانداری خراسان‌رضوی در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان‌رضوی اظهار کرد: در استان جاذبه‌های گردشگری، شخصیت‌ها و چهره‌های برجسته متنوعی وجود دارد که نه‌تنها برای کشورهای دیگر بلکه برای مردم کشور نیز به خوبی شناخته شده نیست که در همین راستا اقداماتی برای افزایش ماندگاری زائر، گسترش و تقویت مراکز گردشگری، فرهنگی، تاریخی و بومگردی در اولویت دستور کار ما قرار دارد، برای نمونه افتتاح قطار گردشگری سرخس یکی از این اقدامات به‌شمار می‌رود.

 

وی افزود: هر شهرستان‌ خراسان‌رضوی، مزیت‌های خاص خود را از نظر اقلیمی، طبیعی و منابع طبیعی دارد که از طریق شرکت‌های سیاحتی و زیارتی می‌توان برای معرفی و جذب گردشگر در آن‌ها برنامه‌ریزی کرد. آستان قدس رضوی هم، طرح‌ها و برنامه‌های فراوانی دارد، چراکه مدت زمان ماندگاری زائر در حرم که گاه به اندازه خواندن نماز و زیارتنامه است، می‌تواند افزایش یابد، البته در حرم رضوی برنامه‌های زیارتی متنوعی برای زائران داخلی و خارجی به زبان‌های مختلف اجرا می‌شود که همین امر به نگهداری بیشتر زائر کمک می‌کند. اولین موضوعی که در دستگاه‌های فرهنگی برای ماندگاری زائر باید مبنای کار قرار گیرد این است که ظرفیت‌ها و نقاط عطف زیارتی و گردشگری استان به بهترین شکل ممکن به زائران و گردشگران داخلی و خارجی معرفی شود.

 

معاون فرهنگی، اجتماعی و زیارت استانداری خراسان‌رضوی با اشاره به جلسه وزیر کشور با معاون امنیتی وزارت و رئیس ستاد اربعین، بیان کرد: طی این جلسه مصوب شد که این ستاد فقط مختص اربعین نباشد، بلکه «ستاد اربعین و دهه پایانی صفر» باشد. در همین راستا در جلسه استانداران، برای مراسم اربعین تصمیم‌گیری‌ها و تسهیل‌سازی‌های لازم انجام شد، برای نمونه ما برنامه «از مبدا به مبدا» را پیش گرفتیم تا زائران افغانستانی به‌طور مستقیم و بدون اینکه در مشهد یا عراق توقفی داشته باشند، مدیریت و ساماندهی شوند.

 

عسکری ضمن ابراز نگرانی از پیامدهای مشکلات زیرساختی در این حوزه، اظهار کرد: هم‌اکنون در زیرساخت‌ها نیز با مشکلات هوایی، زمینی و ریلی مواجه هستیم، به‌طور نمونه در اوج فصل زیارتی، فرودگاه مشهد ظرفیت پاسخگویی ندارد و تنها می‌تواند حدود ۲۲۰ پرواز را مدیریت کند که راه‌حل این مسئله، توسعه فرودگاه موجود و تأسیس فرودگاه دوم است که این موضوع نیز در دست بررسی است. متأسفانه در مورد قطار سریع‌السیر هم، نوعی بی‌تصمیمی و ترک فعل از سوی نهادهای مربوطه مشاهده شده است، البته چینی‌ها هم برای همکاری در این پروژه پیشنهاداتی را ارائه داده‌اند.

 

معاون فرهنگی، اجتماعی و زیارت استانداری خراسان‌رضوی، ادامه داد: دیپلماسی شرقی می‌تواند یک راهکار برای خروج از این وضعیت باشد. برداشت من این است که هرچه زمینه‌های جذابیت را بیشتر کنیم، زائر بیشتری جذب خواهیم کرد و هم‌اکنون سه میلیون و ۳۰۰ هزار زائر و گردشگر خارجی در سال داریم، در کمیسیون تخصصی کارگروه ملی زیارت پیش‌بینی شد که این تعداد در سال ۱۴۰۵ به ۴ میلیون نفر افزایش خواهد یافت و حال این سؤال مطرح است که چه تعداد هتل دیگر باید ساخته شود؟.

 

 

وی با تأکید به اینکه در خصوص اقامتگاه‌ها، بنیاد زائر، آستان قدس، زائرسرای حرم و سایر بخش‌ها فعال هستند، اظهار کرد: در این زمینه مصوب شده است که تعداد مجتمع‌های بین‌ راهی را چند برابر کنیم. استاندار هم دستور داده است که زمین‌های مناسب مکان‌یابی شده و به متقاضیان احداث این مجتمع‌ها اختصاص یابد. البته زیارت آسان و ارزان نباید بهانه‌ای برای رفع مسئولیت ما در قبال زائران شود و همه این موارد اگر به شکل ایده‌آل محقق شوند به ماندگاری بیشتر زائر و افزایش تعداد آن، منجر خواهند شد.

 

عسکری با تأکید بر اهمیت اقتصاد زیارت و فراهم آوردن زمینه‌هایی برای سرمایه‌گذاران در این حوزه، تصریح کرد: آنچه مسلم است، این است که تسهیل امر زیارت وظیفه ماست و باید برای همه اقشار انجام شود. باید شرایط را از نظر اقتصاد زیارت برای بخش خصوصی به گونه‌ای فراهم کنیم که سرمایه‌گذاری در این حوزه برای سرمایه‌گذاران صرفه اقتصادی داشته باشد.

 

 

معاون فرهنگی، اجتماعی و زیارت استانداری خراسان‌رضوی با اشاره به اینکه بیش از ۸۵ درصد اقتصاد در خراسان در دست بخش خصوصی است، بیان کرد: در این زمینه اتاق بازرگانی و زیرمجموعه‌های آن با تمرکز بر دیپلماسی اقتصادی که مورد توجه وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی نیز هست، می‌توانند در قالب کارگروه‌های تخصصی به‌گونه‌ای خدمت کنند که در نتیجه آن، دولت به‌عنوان یک تصدی‌گر در این حوزه شناخته نشود.

 

وی افزود: دولت تصدی‌گر در دنیا دیگر منسوخ شده است و حتی کشورهایی مانند چین و هند، دولتی تسهیل‌گر دارند و هر دولتی که به سمت تسهیل‌گری حرکت و بخش خصوصی را وارد عرصه کند، می‌تواند در تولید خدمات موفق باشد و این موضوعی است که مقام معظم رهبری نیز بر آن تأکید داشته‌اند.

 

 

عسکری با اشاره به اینکه تولید خدمات از سوی دولت باید متوقف شود، تأکید کرد: اساساً این کار معنی ندارد که دولت خودش تولیدکننده خدمات باشد و در عین حال مصرف‌کننده اصلی آن نیز محسوب شود. تصدی‌گری دولت، کار را مشکل کرده و بخش خصوصی را فلج می‌کند، بنابراین، اقتصاد زیارت در حوزه زیرساختی نیز باید مبنای کار قرار گیرد. باید با روش‌های سنتی گذشته مقابله کرده و مباحث را داده‌محور کنیم.

 

وی گفت: در بازار اقتصادی زیارت باید سوغات و برندسازی آن نیز مورد توجه قرار گیرد و این امر می‌تواند به حل مشکل اشتغال و تولید نیز کمک کند. باید اشاره کنم که درآمد کشورهای همسایه از حوزه گردشگری، معادل درآمد نفتی ایران است و این نشان‌دهنده لزوم توجه ویژه به این مباحث در حوزه گردشگری است.

 

معاون فرهنگی، اجتماعی و زیارت استانداری خراسان رضوی با اشاره به اهمیت برخورد صحیح با زائران خارجی افزود: گاهی مترجمان و افرادی که برای بردن گردشگران خارجی حوزه سلامت به درمانگاه‌ها و بیمارستان‌های امدادی با آنها ارتباط می‌گرفتند، مبالغ اضافی از آن‌ها دریافت می‌کردند همچنین گاهی در سیستم‌های اداری، مشکلاتی پیش می‌آمد که موجب دلخوری و ناراحتی آن‌ها می‌شد، اما ما این موضوعات را پیگیری کردیم و حتی در مورد تبدیل ارز نیز در «ستاد خدمات سفر» برای زائران و گردشگران خارجی، کمیته ویژه‌ای تشکیل دادیم.

 

وی گفت: این ستاد برای نیروهای حوزه بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نیز حدود ۱۸۰۰ کارت صادر کرده که البته برخی از این افراد نیاز به پالایش و نظارت بیشتر داشتند. خود میدان عمل یک موضوع است و نظارت بر کیفیت کار و اطمینان از عدم بروز مشکل، موضوعی کاملاً جداگانه است که در تمامی بخش‌های گردشگردی و زیارت باید مورد توجه قرار گیرد.