تحول علمی در حوزه‌های علمیه نیازمند پژوهش‌های گروهی است

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی به نقل از حوزه علمیه خراسان، حجت‌الاسلام والمسلمین مرویان حسینی، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی، در سومین اجلاسیه انتخاب پژوهشگر سال و اختتامیه بیستمین فراخوان آثار پژوهشی حوزه علمیه خراسان، ضمن تبریک اعیاد شعبانیه و تقارن این ایام با دهه فجر انقلاب اسلامی، برگزاری این اجلاسیه برای تجلیل از پژوهشگران شاخص را گرامی داشت.

وی با بیان اینکه پژوهش و تحقیق مفاهیمی بیگانه برای اساتید و محصلان علوم اسلامی نیست، گفت: از آغاز تحصیل در حوزه‌های علمیه، طلاب با جریان علم، تحقیق و پژوهش مواجه هستند. اما اگر بخواهیم به تولید علم، نوآوری‌های پژوهشی و دستاوردهای علمی برای حل مسائل جامعه توجه کنیم، لازم است زنجیره تولید علم و کاربست دانش در علوم اسلامی با بسترسازی و عناصر دقیق‌تری تقویت شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی ادامه داد: در دو سال گذشته و با فعال شدن شورای اعطای مجوزها در حوزه علمیه خراسان، بخشی از این سازوکارها در چهار محور کرسی‌های علمی، نشریات علمی ـ پژوهشی، واحدهای پژوهشی و انجمن‌های علمی شکل گرفته است. نزدیک به ۱۰۰ کرسی علمی، هشت نشریه علمی شامل هفت نشریه علمی ـ پژوهشی و یک نشریه علمی ـ ترویجی، چهار واحد پژوهشی و پنج انجمن علمی در این مدت، فرایند دریافت مجوز و فعال‌سازی خود را طی کرده‌اند.

مرویان حسینی در توضیح نقش کرسی‌های علمی بیان کرد: در این کرسی‌ها ایده‌پردازی، نقد علمی، ترویج و تکمیل اندیشه‌ها و حتی نظریه‌پردازی انجام می‌شود و ارائه‌دهندگان، داوران، ارزیابان، محققان و طلاب، همگی در یک جریان زنده علمی قرار می‌گیرند. نشریات علمی ـ پژوهشی نقش مهمی در تولید علم دینی، تحلیل‌های نوآورانه و مباحث میان‌رشته‌ای علوم اسلامی دارند. مؤلفان، ارزیابان، هیئت‌های تحریریه و مخاطبان، بخشی از یک شبکه علمی پویا هستند. واحدهای پژوهشی نیز گام‌های دقیق‌تری در مسیر تولید علم، حل مسائل اجتماعی و پاسخ به نیازهای نظام اسلامی برمی‌دارند.

وی تصریح کرد: واحدهای پژوهشی از گروه‌های پژوهشی کوچک با حضور چند پژوهشگر حرفه‌ای آغاز شده و تا مراکز پژوهشی، پژوهشکده‌ها و پژوهشگاه‌ها امتداد می‌یابند و ظرفیت پرداختن به مسائل کلان فرهنگی، اجتماعی و فکری کشور را دارند. در انجمن‌های علمی نیز فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی، ترویجی و تربیت محققان دنبال می‌شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی با اشاره به سابقه کوتاه شورای اعطای مجوزها گفت: با وجود تنها دو سال فعالیت، تلاش شده معیارهای علمی و وزانت کار رعایت شود؛ به‌گونه‌ای که نشریات علمی حوزه علمیه خراسان، اعتبار خود را از پایگاه استنادی جهان اسلام (ISC) دریافت کرده‌اند. شورای اعطای مجوزها تلاش کرده است مهندسی متوازن و جامعی در موضوعات مختلف علوم اسلامی داشته باشد؛ از فلسفه و حکمت اسلامی، فقه و فقه‌پژوهی، قرآن و تفسیر و حدیث، تمدن اسلامی، خانواده و مسائل زنان، تا موضوعات اجتماعی که مجوزها صادر و فعالیت‌های علمی آغاز شده است.

مرویان حسینی به اولویت‌های پژوهشی کمیسیون پژوهش حوزه علمیه خراسان اشاره و تصریح کرد: نخستین اولویت، آموزش پژوهش‌محور است. حوزه‌های علمیه از آغاز با پژوهش همراه بوده‌اند، اما امروز لازم است فرایند آموزش به‌طور جدی با عناصر پژوهشی تلفیق شود؛ از ارجاع و مطالبه گرفته تا انگیزه‌سازی و زمینه‌سازی عملی. دومین اولویت توسعه پژوهش‌های گروهی است که باید گفت حل مسائل کلان نظام اسلامی، حوزه و جهان اسلام، نیازمند پژوهش‌های گروهی و منسجم است؛ همان‌گونه که در سیره علمی بزرگان نمونه‌های موفقی از این نوع پژوهش‌ها وجود دارد.

وی سومین اولویت را توجه به مؤسسات پژوهشی دانست و گفت: حمایت از مؤسسات پژوهشی برای تحقق پژوهش‌های گروهی و حل مسائل اساسی جامعه دینی ضروری است؛ مؤسساتی که بتوانند پرچمدار حرکت‌های کلان پژوهشی باشند و افق‌های ترسیم‌شده برای حوزه‌های علمیه را محقق کنند.

مرویان حسینی چهارمین اولویت را آینده‌پژوهی جریان پژوهش برشمرد و تصریح کرد: هوش مصنوعی صرفاً یک ابزار نیست، بلکه یک انقلاب علمی و پژوهشی در جهان ایجاد کرده است. اگر آینده‌پژوهی متناسب با این پدیده صورت نگیرد، بسیاری از روش‌ها و سرمایه‌های علمی دچار ناکارآمدی خواهند شد؛ بنابراین بازتعریف جدی علوم اسلامی در نسبت با هوش مصنوعی ضروری است.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی با تأکید بر مسئولیت اجتماعی پژوهشگران گفت: حوزه‌های علمیه در مواجهه با تحولات اجتماعی، رسانه‌ای و چالش‌های نسل نوجوان، رسالت سنگینی دارند. پژوهشگران و عالمان باید با رویکردی مسئولانه، در مسیر هویت‌سازی، دفاع عقلانی از آموزه‌های دینی و حمایت از نظام اسلامی نقش‌آفرینی کنند. شورای اعطای مجوزها و کمیسیون پژوهش حوزه علمیه خراسان، با هدف بسترسازی جریان علم و پژوهش، در خدمت تلاش‌های اساتید، پژوهشگران و اندیشمندان این حوزه خواهد بود.