انتظار فعال؛ پاسخ منتظران امام عصر(عج) به اتهام رکود فکری شیعه
اتهام رکود فکری، برداشتی نادرست از تفسیر دینی مهدویت است و اعتقاد به منجی هرگز به معنای تعطیلی عقل و سلب مسئولیت انسان نیست. برعکس، انسان منتظر خود را موظف میداند جامعه را به عدالت و اخلاق نزدیک کند.
اعتقاد به مهدویت و منجی، مؤمن را مسئولیتپذیرتر میکند و هیچگاه سبب رکود فکری نمیشود، زیرا وعدههای الهی بدون تلاش و اراده انسان تحقق نمییابد. اهمیت نیمه شعبان با آینده بشریت گره خورده است؛ در جهانی که انسان با بنبستهای اخلاقی مواجه است، مهدویت میتواند آیندهای عقلانی ترسیم کند.
حکومت امام عصر (عج) که منتظران ظهور انتظار آن را میکشند، صرفاً یک تحول سیاسی نیست؛ بلکه تحولی تمدنی و انسانی است که از مهمترین ویژگیهای آن میتوان به گسترش عدالت، احیای عقلانیت، مبارزه با ظلم و احیای کرامت انسانی اشاره کرد.
به مناسبت سالروز ولادت امام عصر (عج)، خبرنگار ایکنای خراسان رضوی گفتوگویی با حجتالاسلام والمسلمین مجید فاطمیارفع، پژوهشگر دینی انجام داده است که در ادامه میخوانیم؛
ایکنا - آیا اعتقاد به منجی موجب رکود فکری و سلب مسئولیت از انسان میشود؟
این برداشت ناشی از تفسیر نادرست از مفهوم مهدویت است، نه خود مهدویت. در اندیشه دینی، به ویژه در مکتب شیعه، اعتقاد به منجی هرگز به معنای تعطیلی عقل، تلاش و مسئولیت انسانی نیست؛ بلکه دقیقاً برعکس، مسئولیت انسان را افزایش میدهد. قرآن کریم میفرماید: «إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ». بر اساس این منطق، حتی تحقق وعدههای الهی بدون اراده و کنش انسانها رخ نمیدهد.
انتظار فرج، یک «وضعیت فعال» است، نه منفعل. انسان منتظر، خود را موظف میداند جامعه را به عدالت، عقلانیت، اخلاق و آمادگی نزدیک کند. اگر گاهی مهدویت بهانهای برای سکون یا فرار از مسئولیت شده، این انحراف در فهم دین است، نه آموزه اصیل دینی. مهدویتِ صحیح موتور حرکت است، نه ترمز اندیشه.
ایکنا - چرا نیمه شعبان و مسئله مهدویت در نگاه مردم اهمیت ویژهای یافته و چه نسبتی با نگاه به آینده دارد؟
اهمیت نیمه شعبان به این دلیل برجسته است که تنها مناسبت دینی است که مستقیماً با «آینده بشریت» گره خورده است. بسیاری از اعیاد مذهبی یادآور رخدادهای تاریخی گذشتهاند، اما مهدویت مستقیماً مربوط به آینده بشر است.
در جهانی که انسان معاصر با بیعدالتی، ظلم مستکبران، بحران معنویت، خشونت و بنبستهای اخلاقی و سیاسی دست و پنجه نرم میکند، مهدویت امید عقلانی به آیندهای متفاوت را زنده نگه میدارد. نیمه شعبان جشن تولد صرف نیست؛ بلکه جشن باور به این است که تاریخ به بنبست نرسیده و عدالت نهایی ممکن است. به همین دلیل، مردم به آن گرایش بیشتری دارند؛ زیرا مهدویت، امید فعال به آینده است، نه نوستالژی گذشته.
ایکنا - چرا در حدیث آمده است: «هر کس امام زمان خویش را نشناسد، به مرگ جاهلیت مرده است»؟ معرفت به امام در عصر غیبت چگونه ممکن است؟
این حدیث ناظر به یک حقیقت بنیادین است. در نگاه اسلام، دین بدون رهبری الهی به انحراف میانجامد. جاهلیت در این روایت به معنای زندگی بدون محور الهی و حق است، نه صرفاً بیتاریخی یا بیاطلاعی. شناخت امام زمان(عج) در عصر غیبت، به معنای شناخت چهره ظاهری یا زمان ظهور نیست؛ بلکه شامل چند لایه است. شناخت جایگاه امام در نظام هدایت الهی، باور به زنده و ناظر بودن حجت خدا، پذیرش مرجعیت دین در برابر جریانهای انحرافی، تبعیت عملی از ارزشهایی که امام نماینده آنهاست.
در عصر غیبت، این معرفت از طریق قرآن، سنت پیامبر و اهل بیت، تعالیم معتبر دینی، عقلانیت دینی، فقاهت و اجتهاد حوزههای علمیه حاصل میشود. در واقع، معرفت امام به معنای جهتگیری صحیح زندگی در دوران غیبت است.
ایکنا - ویژگیهای حکومت جهانی امام مهدی(عج) پس از ظهور چیست؟
براساس روایات معتبر، حکومت امام مهدی(عج) صرفاً یک تحول سیاسی نیست؛ بلکه تحول تمدنی و انسانی است. مهمترین ویژگیهای آن عبارتند از، گسترش عدالت فراگیر؛ عدالت واقعی که نه شعاری است و نه تبعیضآمیز، شامل عدالت در اقتصاد، قضاوت، قدرت و فرصتها و توزیع خدمات، احیای عقلانیت و خردورزی، مبارزه با ظلم و فساد و احیای کرامت انسانی و احترام به حقوق همگان.
انتهای پیام
