کد خبر: ۴۲۲۶۹۲۹

تاریخ: ۲۵ تير ۱۴۰۳ - ۲۰:۵۰

مذمت روزه‌داری در روز عاشورا

علامه مجلسى در زادالمعاد فرموده و بهتر آنست که روز نهم و دهم را روزه ندارند، زیرا که بنى امیه این دو روز را براى برکت و شماتت بر قتل آن حضرت روزه مى‌داشتند و احادیث بسیار در فضیلت این دو روز و روزه آنها بر حضرت رسول(ص) بسته‌اند و از طریق اهل بیت(ع) در مذمت روزه این دو روز خصوصا روز عاشورا وارد شده است.

شب دهم محرم، شب عاشوراست که در این شب اعمالی وارد شده  که در این متن به آن پرداخته می‌شود.

سید در اقبال از براى این شب دعا و نمازهاى بسیار با فضیلت‌هاى بسیار نقل کرده از جمله صد رکعت نماز هر رکعت به حمد و سه مرتبه قُل هُوَاللّهُ اَحَدٌ و بعد از فراغ از جمیع بگوید سُبْحانَ اللّهِ وَالْحَمْدُلِلّهِ وَلااِلهَ اِلا اللّهُ وَاللّهُ اَکبَرُ وَلا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ اِلاّ بِاللّهِ الْعَلِىِّ العَظیمِ.

هفتاد مرتبه و در روایت دیگر بعد از الْعَلِىِّ الْعَظیمِ استغفار نیز ذکر شده و از جمله چهار رکعت در آخر شب در هر رکعت بعد از حمد هر یک از آیة الکرسى و توحید و فلق و ناس را 10 مرتبه بخواند و بعد از سلام صد مرتبه توحید بخواند و از جمله چهار رکعت نماز در هر رکعت حمد و پنجاه مرتبه توحید و این نماز مطابق است با نماز امیرالمؤمنین(ع) که فضیلت بسیار دارد و بعد از نماز فرموده ذکر خدا بسیار کند و صلوات بسیار بفرستد بر رسول خدا(ص) و لعن کند بر دشمنان ایشان آنچه مى‌تواند و در فضیلت احیای این شب روایت کرده که مثل آن است که عبادت کرده باشد به عبادت جمیع ملائکه و عبادت در آن مقابل هفتاد سال است و اگر کسى را توفیق شامل حال شود در این شب در کربلا باشد و زیارت امام حسین(ع) کند و بیتوته نزد آن جناب نماید تا صبح خدا او را محشور فرماید آلوده به خون امام حسین(ع) در جمله شهدا با آن حضرت.

روز شهادت اَباعَبْداللّهِ الحُسَین(ع) و روز مصیبت و حزن ائمه اطهار(ع) و شیعیان ایشان است و شایسته است که شیعیان در این روز مشغول کارى از کارهاى دنیا نگردند و از براى خانه خود چیزى ذخیره نکنند و مشغول گریه و نوحه و مصیبت باشند و تعزیت حضرت امام حسین(ع) را اقامه نمایند و به ماتم اشتغال نمایند، به نحوى که در ماتم عزیزترین اولاد و اَقارب خود اشتغال مى‌نمایند و زیارت کنند آن حضرت را به زیارت عاشورا که بعد از این بیاید انشاءالله تعالى و سعى کنند در نفرین و لعن بر قاتلان آن حضرت و یکدیگر را تعزیت گویند در مصیبت آن جناب و بگویند: «اَعْظَمَ اللّهُ اُجُورَنا وَاُجورَکمْ بِمُصابِنا بِالْحُسَینِ عَلَیهِ السَّلامُ. بزرگ گرداند خدا پاداش ما و شما را در سوگواریمان براى حسین(ع) وَجَعَلَنا وَاِیاکمْ مِنَ الطّالِبینَ بِثارِهِ مَعَ وَلِیهِ الاِْمامِ الْمَهْدِىِّ مِنْ الِ؛ و قرار دهد خداوند ما و شما را از خون خواهانش به همراه ولیش امام مهدى(عج) از خاندان مُحَمَّدٍ(ع) و شایسته است در این روز مقتل بخوانند و یکدیگر را بگریانند روایت شده که چون حضرت موسى مأمور شد به ملاقات جناب خضر و تعلّم از او اول چیزى که در وقت ملاقات بین ایشان مذاکره شد آن بود که آن عالم حدیث نمود، براى حضرت موسى مُصیبت‌ها و بلاهایى که بر آل محمد وارد مى‌شود پس گریستند هر دو و سخت شد گریستن ایشان.

روایت شده از ابن عباس که گفت در ذیقار خدمت امیرالمؤمنین(ع) رسیدم صحیفه‌اى بیرون آورد به خط خود و املاء پیغمبر و خواند براى من از آن و در آن صحیفه بود مَقْتَلِ امام حسین (ع) و آنکه چگونه کشته مى‌شود و چه کشى مى‌کشد او را و چه کسى یارى مى‌کند او را و چه کشى با او شهید مى‌شود پس گریه کرد آن حضرت گریه سختى و مرا به گریه درآورد فقیر گوید که اگر مقام را گنجایش بود مختصر مَقْتَلى در اینجا ذکر مى‌کردم لکن محل را گنجایش نیست، هرکه خواهد رجوع کند به کتُبِ ما در مَقْتَل و بالجمله اگر کسى در این روز نزد قبر امام حسین(ع) باشد و مردم را آب دهد مثل کسى باشد که لشکر آن حضرت را آب داده باشد و با آن جناب در کربلا حاضر شده باشد و خواندن هزار مرتبه توحید در این روز فضیلت دارد و روایت شده که خداوند رحمان نظر رحمت به سوى او کند و سید براى این روز دعایى نقل کرده است شبیه به دعاء عشرات بلکه ظاهر آنست که خود آن دعا باشد، موافق بعضى روایات آن و شیخ از عبدالله بن سنان از حضرت صادق(ع) چهار رکعت نماز و دعایى نقل کرده که در این روز در وقت چاشت باید به عمل آورد و ما به ملاحظه اختصار ذکر نکردیم، لذا هرکه طالب است به زادالمعاد رجوع نماید.

همچنین شایسته است که شیعیان در این روز امساک کنند از خوردن و آشامیدن بى آنکه قصد روزه کنند و در آخر روز بعد از عصر افطار کنند به غذایى که اهل مصیبت مى‌خورند، مانند ماست یا شیر و امثال آنها نه مثل غذاهاى لذیذه و آنکه جامه‌هاى پاکیزه بپوشند و بندها را بگشایند و آستین‌ها را بالا کنند به هیئت صاحبان مصیبت و علاّمه مجلسى در زادالمعاد فرموده و بهتر آنست که روز نهم و دهم را روزه ندارند زیرا که بنى امیه این دو روز را براى برکت و شماتت بر قتل آن حضرت روزه مى‌داشتند و احادیث بسیار در فضیلت این دو روز و روزه آنها بر حضرت رسول(ص) بسته‌اند و از طریق اهل بیت(ع) در مذمت روزه این دو روز خصوصا روز عاشورا وارد شده است و ایضا بنى امیه از براى برکت آذوقه سال را در روز عاشورا در خانه ذخیره مى‌کرده‌اند.

از حضرت امام رضا(ع) منقول است که هرکه ترک کند سعى در حوائج خود را در روز عاشورا و پى کارى نرود حق تعالى حوائج دنیا و آخرت او را برآورد و هرکه روز عاشورا روز مصیبت و اندوه و گریه او باشد، حق تعالى روز قیامت را روز فرح و سرور و شادى او گرداند و دیده اش در بهشت به ما روشن گردد و هرکه روز عاشورا را روز برکت نامد و از براى منزل خود در آن روز چیزى ذخیره کند خدا آن ذخیره را براى او مبارک نگرداند و در روز قیامت با یزید و عُبَیدُاللّهِ بن زیاد و عمر بن سعد عَلَیهِمُ اللَّعْنَةُ محشور شود.

پس باید که در روز عاشورا آدمى مشغول کارى از کارهاى دنیا نگردد و مشغول گریه و نوحه و مصیبت باشد و امر کند اهل خانه خود را که تعزیه آن حضرت را بدارند و مشغول ماتم باشند چنانکه در ماتم عزیزترین اولاد و اقارب خود مى‌باشند و در آن روز امساک کند از خوردن و آشامیدن بى آنکه قصد روزه کند و در آخر روز بعد از عصر افطار کند، اگر چه به شربت آبى باشد و روزه تمام ندارد مگر آنکه در خصوص آن روز روزه واجبى داشته باشد که به نذر یا مثل آن بر او واجب شده باشد که آن روز را روزه باید بگیرد و در آن روز آذوقه در خانه ذخیره نکند و نخندد و مشغول لهو و لعب نگردد و هزار مرتبه بر قاتلان آن حضرت لعنت کند و بگوید اَلّلهُمَّ الْعَنْ قَتَلَةَ الْحُسَینِ(ع).

مؤلف گوید از کلام این بزرگوار معلوم شد که احادیثى که در فضیلت روز عاشورا است، مجعول و بر حضرت رسول(ص) بسته‌‏اند و صاحب شفاء الصدور در شرح این فقره از زیارت عاشورا «اللَّهُمَّ إِنَّ هَذَا یوْمٌ تَبَرَّکتْ بِهِ بَنُو أُمَیةَ» کلام را در این مقام بسط داده ملخصش آنکه تبرک بنى امیه به این یوم مشئوم بر چند وجه است: یکى آنکه ذخیره قوت و آذوقه را در این روز سنت شمردند و آن آذوقه را تا سال دیگر مایه سعادت و سعه رزق و رغد عیش دانستند چنانچه در اخبار اهل بیت از باب تعریض به ایشان نهى از این مطلب مکرر وارد شده است و دیگر اقامه مراسم عید است از توسعه رزق بر عیال و تجدید ملابس و قص شارب و تقلیم اظفار و مصافحه و تعییدات دیگر که طریقه بنى امیه و اتباع ایشان بر او جارى است و دیگر التزام بر روزه این روز است که اخبار کثیره در فضل او وضع کرده‏‌اند و ملتزم به صیام این روزند امر چهارم از وجوه تبرک به یوم عاشورا اینکه دعا و طلب حوائج را در این روز مستحب دانسته‏‌اند و به جهت این کار مناقب و فضائلى براى این روز به جعل و وضع افترا کردند و دعاهایى چند تلفیق کرده تعلیم عاصیان نمودند تا امر ملتبس و کار مشتبه شود، چنانچه در خطبه‏‌اى که در بلاد خود در این روز می‌‏خوانند براى هر نبى وسیله و شرفى در این روز زیاد مى‌‏کنند مثل إخماد نار نمرود و قرار سفینه نوح و إغراق جند فرعون و إنجاء عیسى از دار یهودان چنانچه (شیخ صدوق از جبله مکیه نقل کرده که شنیدم از میثم تمار رضی الله عنه که فرمود و الله مى‏‌کشند این امت پسر پیغمبر خود را در محرم در روز دهم و هر آینه اعداء حق سبحانه و تعالى این روز را روز برکت قرار دهند و همانا این کار شدنى است و پیشى گرفته است در علم خداى تعالى.

من می‌دانم او را به عهدى که از مولایم أمیر المؤمنین(ع) به من رسیده تا آنکه جبله مى‏‌گوید، گفتم چگونه مردم روز قتل حسین را روز برکت قرار دهند پس میثم بگریست و فرمود حدیثى وضع کنند که او روزى است که خداى تعالى در او توبه آدم را قبول کرد با اینکه خداى تعالى در ذیحجه توبه آدم را قبول کرد و گمان مى‏‌کنند که او روزى است که خداى تعالى یونس را از شکم ماهى بیرون آورد با اینکه خداى تعالى یونس را در ذیقعده از شکم ماهى بر آورد و گمان مى‌‏کنند که او روزى است که سفینه نوح بر جودى قرار گرفت با اینکه استواء سفینه در روز هیجدهم ذیحجه بوده و گمان مى‏‌کنند که او روزى است که خدا دریا را براى موسى در او بشکافت با اینکه این کار در ربیع الاول بود) و بالجملة با این همه تصریح و تاکید که در خبر میثم شده و در حقیقت از علائم نبوت و امامت و دلیل حقیت طریقه شیعه است که اخبار یقینى چنان داده است و مضمون او مطابق با واقع محسوس است عجب است که دعایى بر طبق این اکاذب تلفیق شده و در کتب بعض بی‌خبران که غافل بوده‏ اند مذکور و به دست عوام داده شده. البته خواندن آن دعا بدعت و محرم است و آن دعا این است: به نام خداى بخشاینده مهربان «سُبْحانَ اللّهِ مِلاْ الْمِیزانِ وَمُنْتَهَى الْعِلْمِ وَمَبْلَغَ الرِّضا وَزِنَةَ الْعَرْشِ.» «منزه است خدا به پُرى میزان و منتهاى دانش و رسایى خوشنودى و هموزن عرش» بعد از دو سه سطر دارد. ده مرتبه صلوات بفرستد و بگوید: یا قابِلَ تَوْبَةِ ادَمَ یوْمَ.اى پذیرنده توبه آدم در روزعاشورا یا رافِعَ اِدْریسَ اِلَى السَّماَّءِ یوْمَ عاشُورآءَ اى بالابرنده ادریس بسوى آسمان در روز عاشورا. یا مُسَکنَ عاشورا سَفینَةِ نُوحٍ عَلَى الْجُودِىِّ یوْمَ عاشُورآءَ. اى آرام‌کننده کشتى نوح بر کوه جودى در روز عاشورا. یا غِیاثَ اِبْراهیمَ مِنَ النّارِیوْمَ عاشُورآءَ. اى فریادرس ابراهیم از آتش نمرود در روز عاشورا ...

و شک نیست که این دعا را یکى از نواصب مدینه یا خوارج مَسْقَط یا امثال اینها جعل کرده و تَتْمیم ظلم بنى امیه را نموده تمام شد ملخّص کلام صاحب شفاء الصّدور و بالجمله در آخر روز عاشورا سزاوار است که یادآورى از حال حرم امام حسین(ع) و دختران و اطفال آن حضرت که در این وقت در کربلا اسیر اعداء و مشغول به حزن و بُکاء بودند و مصیبت‌هایى بر ایشان گذشته که در خاطر هیچ آفریده خُطُور نکند و قلم را تاب نوشتن نباشد وَ لَقَدْ اَجادَ مَنْ قالَ: فاجِعَةٌ اِنْ اَرَدْتُ اَکتُبُها/مُجْمَلَةً ذِکرَةً لِمُدِّکرٍ/جَرَتْ دُمُوعى فَحالَ حائِلُها/ما بَینَ لَحْظِ الْجُفُونِ وَالزُّبُر/وَقالَ قَلْبى بُقْیا عَلَىَّ فَلا/وَاللّهِ ما قَدْ طُبِعْتُ مِنْ حَجَرٍ بَکتْلَهَاالاْرْضُوَالسَّماَّءُوَما/بَینَهُما فى مَدامِعٍ حُمُرٍ «مصیبت بزرگى که اگر خواهم بنویسمش به نحو اجمال براى یادآورى یادکننده اشکم سرازیر شود و حائل گردد  میان پلک چشم و صفحات نامه و دلم گوید ترحمى کن بر من که  به خدا سوگند من از سنگ آفریده نشده ام. گریست بر آن مصیبت زمین و آسمان و هرچه  مابین آن دو است به اشک‌هاى خونین من از تحریر این غم ناتوانم که تصویرش زده آتش بجانم ترا طاقت نباشد از شنیدن  شنیدن کى بود مانند دیدن.»

پس برخیز و سلام کن بر رسول خدا و على مرتضى و فاطمه زهرا و حسن مجتبى و سایر امامان از ذریه سیدالشهدا(ع) و ایشان را تعزیت بگو بر این مصائب عظیمه با دل بریان و چشم گریان و زیارت وارث را بخوان.

برگرفته از مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی