کد خبر: ۴۲۳۲۸۱۱

تاریخ: ۳۰ مرداد ۱۴۰۳ - ۲۰:۵۲

رونمایی از نسخه خطی «حلیه‌المتقین» اثر علامه مجلسی در کتابخانه حرم رضوی

هم‌زمان با روز بزرگداشت علامه محمدباقر مجلسی، از نسخه خطی «حلیه‌المتقین» موجود در گنجینه رضوی در دویست و چهاردهمین برنامه سه‌شنبه‌های علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی، در کتابخانه مرکزی حرم مطهر حضرت رضا(ع) رونمایی شد.

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی و به نقل از آستان نیوز، این مراسم رونمایی، ۳۰ مرداد با حضور جمعی از مدیران و کارشناسان سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، در محل اتاق کنفرانس کتابخانه مرکزی این آستان مقدس برگزار شد.

محمدباقر مجلسی معروف به «علامه مجلسی»، از علمای بزرگ و مشهور در قرن یازدهم هجری است که تألیفات ارزشمند و بسیاری به زبان‌های عربی و فارسی از وی به‌جای‌ مانده است.

در مرکز نسخ خطی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی، ۲ هزار و ۲۰۰ نسخه خطی از آثار علامه مجلسی وجود دارد که یکی از این نسخه‌های نفیس، «حلیه‌المتقین» به شماره ۲۰۰۴ است که در این مراسم رونمایی شد، این نسخه در سوم جمادی‌الثانی سال ۱۰۸۰، به خط نستعلیق بر روی کاغذ نخودی کتابت شده است و از نظر تاریخ کتابت، سومین نسخه خطی حلیه‌المتقین در کتابخانه‌های ایران به شمار می‌آید.

این اثر موجود در مرکز نسخ خطی آستان قدس رضوی در ۳۲۴ برگ ۱۷ سطری نوشته و با تیماج عنابی، مجلد شده و توسط میرزا رضا نائینی در مرداد سال ۱۳۱۱ به کتابخانه این آستان ملکوتی، وقف شده است.

مؤلف، این کتاب را به درخواست جمعی از دوستانش در ۱۴ باب و یک خاتمه به رشته نگارش درآورده است و موضوعات آن نیز مربوط به آداب و سنن همچون آداب لباس پوشیدن، آداب خوردن و آشامیدن، آداب حجامت و آداب سفرو... است.

در مجموع، ۲۲۰ نسخه خطی از کتاب حلیه المتقین، در کتابخانه‌های ایران نگهداری می‌شود که از این تعداد، ۸۷ نسخه خطی آن در کتابخانه آستان قدس رضوی وجود دارد.

محمد وفادار مرادی، محقق و کارشناس کتاب‌های خطی نیز در این مراسم اظهار کرد: درباره علامه مجلسی سخن‌گفتن، سهل و ممتنع است، چون از یک سو، شهرت وی عالم‌گیر است و از سوی دیگر، مورد تضارب آرا بین نویسندگان و بزرگان است.

وی ادامه داد: علامه مجلسی، فرزند محمدتقی مجلسی (مجلسی اول)، صاحب کتاب «روضه‌المتقین» است و در روستای «مجلس» اصفهان متولد شده است، وی از محضر علمای بزرگی کسب علم و فیض کرده که پدرش از جمله این علما به شمار می‌آید.

وفادار مرادی گفت: در بیش از ۲۰ نسخه خطی از آثار مؤلفان و علما در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی و کتابخانه‌های منتسب به این آستان ملکوتی، دست خط علامه مجلسی به چشم می‌خورد.

وی ضمن معرفی منتخبی از آثار علامه مجلسی، افزود: این عالم برجسته، اولین فردی است که فارسی‌نویسی معارف، احکام، آداب و سنن را انجام داده و توانسته پلی بین مردم کوچه و بازار و علما و فقها ایجاد کند، به عبارتی، با نوشتن کتاب‌های فارسی، علوم احادیث را بین عموم مردم رواج داده است.

این کارشناس کتاب‌های خطی بیان کرد: همچنین، اولین کتابچه دعا و زیارت برای استفاده آحاد افراد جامعه توسط علامه مجلسی تدوین شده است. وجود بیش از ۴۰۰ نسخه خطی از کتاب «زادالمعاد» در کتابخانه آستان قدس رضوی نیز روایتگر این امر است که این اثر علامه مجلسی، مورد استفاده عموم مردم قرار گرفته است.

وی با تأکید بر این که علامه مجلسی، نسخه‌های نفیس خطی را در اصفهان جمع‌آوری کرده بود، افزود: همچنین این عالم برجسته، بزرگ‌ترین حوزه تدریس و استنساخ آثار را تأسیس کرده و توانسته شاگردان بسیاری را در حوزه استنساخ تربیت کند.

وفادار مرادی گفت: از دیگر اقداماتی که علامه مجلسی برای اولین‌بار انجام داده بود، می‌توان به واردکردن بانوان به فعالیت در حوزه تألیف همچون «آمنه بیگم» و تألیف کتاب «بحارالانوار»، اولین دائرةالمعارف جامع شیعه، اشاره کرد.

وی افزود: درحقیقت، علامه مجلسی، اولین عالم پرکاری است که به منابع شیعه پرداخته است و در ۷۳ سال عمر خود، بیش از ۱۰۰ کتاب تألیف کرده که امری اعجاب‌انگیز است، به عبارتی، در کثرت و تنوع تألیفات نیز، اولین مؤلف شناخته‌شده در بین علمای شیعه است.

این محقق نسخ خطی در پایان گفت: با وجود خدمات و برکات بسیار علامه مجلسی، وی بیش از سایر علمای شیعه مورد هجمه قرار گرفته و تهمت‌های بسیاری توسط روشنفکران داخلی و خارجی به وی وارد شده است.