کد خبر: ۴۲۸۲۵۰۱

تاریخ: ۲۴ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۱۷:۱۱

مدیر جوانی جمعیت سلامت خانواده دانشگاه علوم پزشکی مشهد:

میزان باروری برای ایجاد یک جامعه پویا باید بالای 2.5 باشد

محمد احمدیان گفت: آمارها نشان می‌دهد که برای ایجاد یک جامعه پویا و افزایش جمعیت میزان باروری باید بالای 2.5 باشد و برای حفظ جمعیت این عدد باید حداقل به 2.1 برسد. رسیدن به میزان باروری زیر 1.1 به معنی وارد شدن به چاله جمعیتی خواهد بود.

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، محمد احمدیان، مدیر جوانی جمعیت سلامت خانواده دانشگاه علوم پزشکی مشهد، امروز 24 اردیبهشت‌ماه، در نشست خبری گرامیداشت هفته ملی جمعیت و به منظور تبیین سیاست‌های جمعیتی کشور به ویژه خراسان رضوی، اظهار کرد: هفته جمعیت امسال با شعار «همه برای ایران جوان» از 24 تا 30 ماه جاری برگزار خواهد شد. هدف از برگزاری چنین مناسبتی علاوه بر جلب توجه به اهمیت جوانی جمعیت، طرح مسائل و چالش‌های مربوط به این حوزه است.

مدیر جوانی جمعیت سلامت خانواده دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه توجه به دو گروه اصلی در این زمینه ضروری است، بیان کرد: اول مسئولین که باید وظایف خود را در راستای حمایت از جوانان و افزایش باروری به درستی انجام دهند و دوم مردم که نقش مهمی در تحقق این اهداف دارند. شعار «همه برای ایران جوان» بیانگر نیاز به هم‌افزایی و همکاری میان مسئولین و مردم است.

وی ادامه داد: به امید ارتقا سلامت و جوانی جمعیت کشور لازم به ذکر است که یکی از مؤلفه‌های کلیدی در بحث جمعیتی، نرخ باروری کل است. بر اساس آخرین آمار سازمان جهانی بهداشت در سال 2023 نرخ سالمندی در جهان حدود 24 درصد پیش‌بینی شده است. ایران با جمعیتی نزدیک به 81 میلیون نفر در سطح بین‌المللی رتبه 18 و در آسیا رتبه 9 و در منطقه رتبه 3 را به خود اختصاص داده است.

احمدیان بیان کرد: تحلیل نرخ باروری کل نشان می‌دهد که این شاخص در سال 1990 حدود 3.95 بوده و در سال‌های 2020 تا 2025 به 1.36 کاهش یافته است. این میزان بیانگر چالش‌های جدی در زمینه جمعیتی کشور است. آمارها نشان می‌دهند که برای ایجاد یک جامعه پویا و افزایش جمعیت میزان باروری باید بالای 2.5 باشد و برای حفظ جمعیت این عدد باید حداقل به 2.1 برسد. رسیدن به میزان باروری زیر 1.1 به معنی وارد شدن به چاله جمعیتی خواهد بود.

مدیر جوانی جمعیت سلامت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه از سوی دیگر پدیده سالمندی نیز خود را به‌عنوان یکی دیگر از چالش‌های اساسی در جامعه نشان می‌دهد، گفت: ارائه خدمات بهداشتی و درمانی مطلوب موجب افزایش امید به زندگی و در نتیجه افزایش سن جمعیت سالمند شده است. طبق آمار در سال 1400، بیش از 10 هزار نفر از جمعیت کشور بالای 60 سال سن داشته‌اند.

وی تصریح کرد: در حال حاضر به نظر می‌رسد که سهمی در گردش چرخ اقتصاد و تولید و درآمدزایی از جمعیت سالمند فعلی کمتر شده است، هرچند که تجارب و دانش این افراد می‌تواند ارزشمند باشد. پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که تا سال 1410، جمعیت سالمند کشور به مرز 15درصد و تا سال 1430 به بیش از 26درصد خواهد رسید. این امر به ما هشدار می‌دهد که باید زیرساخت‌های لازم برای ارائه خدمات به این قشر از جامعه را به‌سرعت فراهم کنیم.

بزرگسالان نیازمند حمایت‌های اجتماعی هستند

احمدیان یادآور شد: بزرگسالان نیازمند حمایت‌های اجتماعی از قبیل صندوق‌های بیمه درمانی و بازنشستگی هستند و این در شرایطی صورت می‌گیرد که قشر جوان باید به فعالیت و کار مشغول باشد تا تامین کنندگی حقوق بازنشستگی این افراد امکان‌پذیر شود‌.

مدیر جوانی جمعیت سلامت دانشگاه علوم پزشکی مشهد درخصوص پروژه‌ شهر دوستدار سالمند، بیان کرد: این شهر باید به گونه‌ای طراحی شود که بزرگسالان به راحتی بتوانند در آن زندگی کنند. معابر مناسب برای عبور و دسترسی آسان به وسایل نقلیه عمومی و ادارات از جمله نیازهای اساسی این قشر می‌باشد. متاسفانه بسیاری از این زیرساخت‌ها در کشور ما به‌طور مناسب فراهم نیست و با بحران سالمندی و نیازهای این افراد مواجه هستیم.

وی افزود: همچنین مسائل جمعیتی شامل جوانب مختلفی نظیر ازدواج، طلاق، تمایل به فرزندآوری و مشکلاتی نظیر مرگ و میر کودکان زیر پنج سال و خطرات مرتبط با بارداری نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

احمدیان با بیان اینکه با توجه به تلنگرهای مقام معظم رهبری در سال‌های 93 و 95، خوشبختانه در سال 1400 قانون جوانی جمعیت تصویب و ابلاغ شد، اظهار کرد: این قانون با 78 ماده، وظایف مختلف سازمان‌ها را در خصوص حمایت از جوانی جمعیت مشخص کرده است. ضروری است که هر سازمان در حوزه عملکرد خود این قوانین را به نحو شایسته اجرا کند و با همکاری بین‌سازمانی برنامه‌ها را به پیش ببریم.

وی گفت: امسال وزارت بهداشت و دانشگاه‌های علوم پزشکی علاوه بر تأکید بر قانون جوانی جمعیت، در حال پیاده‌سازی طرح آمایش عمومی جمعیتی هستند که منجر به جمع‌آوری داده‌ها و اطلاعات محلی خواهد شد. انتظار می‌رود که دانشگاه‌ها بر اساس اطلاعات بومی و نیازهای منطقه‌ای خود برنامه‌ریزی کنند تا نقشی مؤثر در جلوگیری از بحران جمعیتی ایفا کنند.

احمدیان بیان کرد: دانشگاه علوم پزشکی مشهد مسئولیت مدیریت خدمات سلامت در ۲۱ شهرستان و همچنین همکاری با پنج دانشکده همجوار را بر عهده دارد. در بسیاری از شهرستان‌ها به ویژه در مناطقی که متخصص زنان وجود ندارد، مشکلاتی در ارائه خدمات به مادران باردار وجود دارد. از طرفی متخصصان زنان نیز ممکن است به دنبال ازدواج و بارداری باشند که در این صورت امکان خدمت‌رسانی به مادران باردار کاهش می‌یابد.

مدیر جوانی جمعیت سلامت دانشگاه علوم پزشکی اظهار کرد: در واحدهای ارائه خدمات اعم از بیمارستان‌ها و مراکز خدمات جامعه سلامت کارکنان نیازمند استفاده از تخفیف‌های قانونی هستند. اما به دلیل کمبود نیروی انسانی و عدم فراهم بودن زیرساخت‌های لازم، دانشگاه نمی‌تواند این امکانات را ارائه دهد.

وی ادامه داد: در برخی مواقع، کارکنان شکایاتی درباره عدم حمایت از خود در محل کار دارند و می‌توانند از طریق سامانه ۱۹۰ شکایات خود را ثبت کنند. این سامانه به بررسی و پاسخ‌گویی به شکایات در سطوح وزارتی، استانی و شهرستانی می‌پردازد و بنا بر آمار بیش از ۹۰ درصد شکایات پاسخ منطقی دریافت می‌کنند.

احمدیان بیان کرد: در مواردی همکاران احساس می‌کنند که باید سیستم در حل مشکلات همکاری کند. به عنوان مثال فردی ممکن است در شهرستانی دوردست درخواست استخدام دهد و حالا بخواهد به شهر مشهد منتقل شود؛ اما با تناقضاتی در این زمینه روبرو می‌شود. در این راستا اگر دانشگاه عملکرد مناسبی نداشته باشد، افراد می‌توانند حق خود را از طریق سامانه ۱۹۰ پیگیری کنند و انتظار رسیدگی به شکایت را داشته باشند.

وی افزود: البته مدیریت این چالش‌ها نیازمند همکاری دوطرفه است. ممکن است در برخی موارد دانشگاه به اشتباه پاسخ دهد یا فرد مراجعه‌کننده به نتیجه دیگری دست یابد که نشان‌دهنده وجود مشکل در مسیر حل مسئله باشد. اکنون همکاران من در بیمارستان‌های شهرستان‌های کوچک با مسائلی روبرو هستند که نیاز به راهکارهای مناسب دارد.

احمدیان توضیح داد: متخصصانی که در واحدهای ما مشغول به کار هستند، گاهی اوقات برای انجام عمل‌های جراحی با چالش‌هایی مواجه می‌شوند. به عنوان مثال در مواردی که یکی از همکاران دارای فرزند کوچک است، دیگر همکاران فرزند او را به اتاق مجاور می‌برند و با او بازی کنند.

مدیر جوانی جمعیت سلامت دانشگاه علوم پزشکی مشهد اضافه کرد: به دلیل عدم امکانات کافی قادر به راه‌اندازی مهد کودک در بیمارستان نیستیم، چرا که مجتمع ما به اندازه کافی بزرگ نیست. با این حال همکاران ما تلاش دارند تا شرایط را بهبود بخشند و با ابتکاراتی نظیر مشارکت در مراقبت از فرزندان اقدام به ارائه حمایت کنند.

وی بیان کرد: قانون جوانی جمعیت به عنوان یک رویکرد کارآمد در راستای حل مسائل جمعیتی کشور به‌ویژه در زمینه ازدواج و فرزندآوری نیازمند اجرای مؤثر و هماهنگی در سطح ملی و استانی است. در این خصوص استانداران و فرمانداران به عنوان نهادهای کلیدی در این فرآیند باید با همکاری سایر سازمان‌ها و ادارات برنامه‌های لازم را تدوین و پیاده‌سازی کنند.

احمدیان تصریح کرد: با توجه به بحران‌های جمعیتی موجود از جمله تمایل پایین جوانان به ازدواج و فرزندآوری در سنین بالا دانشگاه‌ها نیز می‌توانند نقشی اساسی در طرح‌ریزی و اجرای برنامه‌های آموزشی و ترویجی داشته باشند. با این حال این برنامه‌ها زمانی مؤثر خواهند بود که از حمایت و همکاری سایر نهادها برخوردار شوند.

مدیر جوانی جمعیت سلامت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه در قالب قرارگاه جوانی جمعیت، کمیته‌های مختلفی نظیر کمیته بهداشت و درمان، کمیته آموزشی و کمیته اقتصادی تشکیل شده است، مطرح کرد: این کمیته‌ها باید تمام تلاش خود را برای پاسخگویی به نیازهای جامعه و کمک به زوجین در راستای فرزندآوری به کار گیرند. بنابراین هم‌افزایی و هماهنگی بین نهادهای مختلف در سطح شهرستان‌ها و استان‌ها امری ضروری است تا بتوان به بهبود وضعیت جمعیتی کشور کمک کرد.

احمدیان اظهار کرد: فرماندار شهرستان باید روسای ادارات را در قالب کمیته‌های مختلف سازماندهی کند. کمیته بهداشت و درمان علاوه بر نقش حمایتی خود در عرصه‌های تبیینی و آموزشی و رفع نگرانی‌های مردم درباره فرزندآوری لازم است که رسالت اصلی خود که تأمین زیرساخت‌های سلامت فرزندآوری است را نیز به‌خوبی انجام دهد.

احمدیان با بیان اینکه دانشگاه علوم پزشکی دارای دو برنامه اصلی است، گفت: برنامه اول به پیشگیری از سقط‌های خودبه‌خودی اختصاص دارد و در واقع به بررسی بیماری‌هایی می‌پردازد که ممکن است به سقط جنین منجر شوند. این برنامه بیشتر بر آموزش و مراقبت تمرکز دارد. در سال ۱۴۰۳ بیش از ۵۶ هزار نفر از گروه هدف این برنامه مورد غربالگری و آموزش قرار گرفتند تا توانمندی لازم را به دست آورند و با آگاهی از عوامل مؤثر بر بارداری از بروز مشکلاتی که می‌تواند موجب سقط جنین شود، جلوگیری شود.

وی ادامه داد: برنامه دوم به سقط‌های عمدی مربوط می‌شود که در آن با همکاری دانشگاه اقداماتی برای شناسایی موارد غیرمجاز انجام شده است. در سال ۱۴۰۳، بیش از ۵ پرونده از مکان‌های غیرمجاز پلمب و به مراجع قضایی ارجاع داده شدند. همچنین حدود ۱۱۰ بازدید از اماکن توزیع و تولید محصولات مرتبط با این حوزه انجام شده است. اطلاعات نشان می‌دهد که حدود ۱۵ یا ۱۶ مورد از این بازدیدها منجر به پلمپ شده است.

مدیر جوانی جمعیت سلامت دانشگاه علوم پزشکی یادآور شد: در زمینه ناباروری علاوه بر مرکز میلاد، مراکز دیگری نیز در حال فعالیت هستند. این مراکز به‌ویژه در مناطق شمال و شرق کشور خدمات ارائه می‌دهند. در مرکز میلاد در سال گذشته بیش از دو هزار مورد مراجعه‌کننده وجود داشت که با موفقیت صورت گرفت.