کد خبر: ۴۳۰۴۳۰۹

تاریخ: ۱۹ شهريور ۱۴۰۴ - ۰۰:۰۳

یک مدرس حوزه و دانشگاه تشریح کرد

خلق نیکو، مشورت‌پذیری و علم‌دوستی؛ سه رمز پیامبر(ص) در رساندن پیام اسلام

مهدیه خادم گفت: پیامبر اکرم(ص) با وجود چالش‌های فراوان توانست پیام اسلام را به مردم برساند و این موفقیت مرهون خلق و خوی نیکو، حسن خلق، روحیه مشورت‌پذیری و اهتمام به علم و دانش بود. ایشان با صبوری و مهارت شنیدن فعال، جامعه‌ای متحد، منسجم و آگاه ساختند و الگویی پایدار برای پیروان خود ایجاد کرد.

در آیه‌ای از سوره مبارکه «هود» خداوند به پیامبر(ص) فرمود: «فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَمَنْ تَابَ مَعَكَ»؛ این آیه راهکاری اساسی را به پیامبر(ص) و پیروان ایشان گوشزد می‌کند که در مسیر ابلاغ رسالت و وظیفه‌ای که بر عهده ایشان نهاده شده است باید صبوری، شکیبایی و استقامت داشته باشند. این ویژگی‌ها نه فقط برای خود پیامبر(ص) ضروری است، بلکه برای تمام کسانی که در معیت ایشان هستند نیز لازم است. ادعای محبت و دوستی با پیامبر بدون داشتن این ویژگی‌ها، ناقص و بی‌معناست. بنابراین، کسانی که می‌خواهند به مقام معیت پیامبر برسند، باید در زندگی، صبوری، شکیبایی و پایداری را سرلوحه کار خود قرار دهند. یأس، ناامیدی و خستگی، شگرد شیطان است که می‌تواند انسان را از مسیر درست منحرف کند و کسی که ادعای دوستی پیامبر (ص) را دارد باید مانند ایشان در ویژگی‌های اخلاقی گفته شده برجسته باشد.

در گفت‌وگو با مهدیه خادم، کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث، چگونگی اینکه پیامبر (ص) توانست با وجود چالش‌های فراوان پیام اسلام را به مردم منتقل کند، بررسی شد که در ادامه می‌خوانیم؛

ایکنا – کدام ویژگی پیامبر (ص) موجب شد که ایشان در رساندن پیام اسلام موفق شوند؟

پیامبر اکرم (ص) با وجود چالش‌ها و مشکلات مختلف، پیام اسلام را به مردم رساندند و عامل کلیدی موفقیت ایشان در این مسیر، خلق‌وخوی نیکو و حسن خلق بود. خداوند در قرآن می‌فرماید: «فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ» (آل عمران: 159)؛ تو ای پیامبر اگر روی خوش و نرم‌خویی نداشتی، مردم از دور و اطراف شما پراکنده می‌شدند. ویژگی بارز دیگری که می‌توان به آن اشاره کرد، شنونده فعال بودن است که در علم روانشناسی امروز به اهمیت شنیدن فعال و توجه به نظرات دیگران تأکید می‌شود. برخی افراد فقط دوست دارند خودشان صحبت کنند و به حرف دیگران گوش نمی‌دهند، اما یکی از امتیازات و ویژگی‌های مثبت پیامبر اکرم (ص) این بود که سراپا گوش بودند و به حرف‌های دیگران، چه موافق و چه مخالف، گوش می‌کردند. این مهارت شنیدن فعال، نه فقط در تعاملات اجتماعی با دوستان بلکه با دشمنان نیز بسیار ضروری است. به طور کلی، پیامبر اکرم (ص) با صبوری، استقامت، حسن خلق و مهارت شنیدن فعال توانستند چالش‌ها را پشت سر بگذارند و پیام اسلام را به گوش مردم برسانند. ما نیز به‌عنوان پیروان ایشان باید این ویژگی‌ها را در زندگی خود پرورش دهیم تا بتوانیم در مسیر حق و حقیقت گام برداریم.

ایکنا – کدام ویژگی پیامبر (ص) موجب شد که ایشان جامعه متحد و منسجم ایجاد کنند؟

پیامبر(ص) با ویژگی‌های خاص رهبری خود توانستند جامعه‌ای متحد و منسجم بسازند. یکی از این ویژگی‌ها، روحیه مشورتی ایشان بود. با وجود اینکه پیامبر (ص) عقل کل عالم هستی بودند، اما به مشورت با مردم، یاران و فرماندهان خود اهمیت می‌دادند. آیات قرآن مانند «وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ» و «أَمْرُهُمْ شُورَىٰ بَيْنَهُمْ» نشان‌دهنده این روحیه مشورتی هستند. توجه به مردم و ارزش‌گذاری به نظرات آنان باعث می‌شود دل‌های آنان به یکدیگر نزدیک‌تر شود و تألیف قلوب رخ دهد و حتی دل ملت و رهبر که خود پیامبر بودند، نزدیکی و قرب بیشتری پیدا کند. وقتی مردم احساس کنند که نظرات و خواسته‌هایشان مورد توجه قرار می‌گیرد، ارتباط عمیق‌تری با رهبر خود برقرار می‌کنند. به عنوان مثال، اگر یک مدیر یا رئیس در یک سازمان با کارمندان خود مشورت کند، این عمل حس خوبی را در آنان ایجاد می‌کند و احساس می‌کنند که دیده شده‌اند. این نزدیکی عاطفی و اتحاد میان امام و امت، به ویژه در زمان‌های حساس، بسیار مهم است. بنابراین، روحیه مشورت‌گیری و مشورت‌پذیری پیامبر اکرم (ص)، یکی از ویژگی‌های اساسی رهبری ایشان بود که به ایجاد انسجام و اتحاد در جامعه اسلامی کمک شایانی کرد. علاوه بر این، ویژگی‌های دیگری نیز وجود دارد که به موفقیت ایشان در رهبری جامعه کمک کرده و در نهایت می‌توان گفت که روحیه مشورتی پیامبر (ص) نه تنها به تقویت ارتباط میان ایشان و امت کمک کرد بلکه باعث شد تا مردم نیز احساس کنند که در تصمیم‌گیری‌ها نقش دارند و این امر موجب نزدیکی قلبی و انسجام بیشتر در جامعه اسلامی گردید.

ایکنا – نقش ویژگی‌های اخلاقی پیامبر (ص) در ایجاد جامعه متحد و منسجم چه بود؟

یکی از عوامل کلیدی در موفقیت رهبری پیامبر اکرم(ص)، ویژگی‌های روحی و اخلاقی ایشان است. وجود نازنین پیامبر (ص) در عالی‌ترین مرتبه کمالات و فضایل اخلاقی قرار داشت و خداوند نیز ایشان را با آیه مانند «وَإِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِيمࣲ» ستایش کرده است و وقتی رهبری خودش این ویژگی را دارد، قطعا امت، یاران و پیروان خود را نیز تربیت می‌کند. «إِنَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَکَارِمَ الْأَخْلَاقِ»؛ پیامبر در جایگاه پیامبری مردم را رشد می‌دهد و فضایل اخلاقی را برای آنان تبیین و رذایل اخلاقی را روشن می‌کند که باید از آن‌ها دوری کرد. این امر باعث می‌شود مردم از نظر اخلاقی رشد کنند و شخصیت آنان شکوفا شود. هرچه مردم جامعه از نظر اخلاقی رشد یافته‌تر و خودساخته‌تر باشند، دل‌های آنان به یکدیگر نزدیک‌تر می‌شود و کینه، کدورت و دشمنی از میان آنان رخت برمی‌بندد. وقتی یک جامعه متصف به صفات حسنه و اخلاق کریمه باشد و افراد آن تحت تعلیم و تربیت مربی بزرگی چون پیامبر اکرم قرار گیرند، انسجام و اتحاد شکل می‌گیرد. تهذیب نفس و خودسازی افراد جامعه زیر نظر رهبری اخلاق‌مدار باعث می‌شود دل‌های آنان روز به روز به یکدیگر نزدیک‌تر شود. بنابراین، ویژگی‌های اخلاقی پیامبر اکرم و تربیتی که ایشان بر عهده داشتند، نقش بسزایی در ایجاد انسجام و اتحاد در جامعه اسلامی ایفا می‌کند و نه تنها به تقویت روابط میان افراد جامعه کمک می‌کند بلکه باعث می‌شود آنان در برابر چالش‌ها و مشکلات با هم همکاری و از یکدیگر حمایت کنند.