کد خبر: ۴۳۱۱۳۸۸

تاریخ: ۲۷ مهر ۱۴۰۴ - ۱۲:۱۹

در گفت‌وگو با ایکنا مطرح شد

ریشه سلامت روان نوع اندیشه انسان به خود است

نرگس طاهری با بیان اینکه ریشه سلامت روان، سلامت ذهن و نوع اندیشه انسان نسبت به خود و داشتن حس ارزشمندی است، گفت: برخی معتقدند سلامت‏ روان‏ انسان به حرمت نفس منوط است و بيمارى‏‌هاى روانى و روحی از كمبود حس احترام به خويشتن سرچشمه مى‌گيرد.

قرآن کریم راهکارهای شناختی و رفتاری مناسبی برای تأمین بهداشت روانی انسان ارائه کرده است که برخی آنها در بهداشت روانی جدید مطرح شده و تطابق شگفت‌آوری دارد که شاهدی بر اصالت و حقیقت آموزه‌های وحیانی قرآن است. حضرت علی(ع) در خطبه‏ 176 نهج‌البلاغه می‌فرمایند: «از قرآن براى بيمارى‏‌هاى خود شفا بخواهيد و براى حل مشكلاتتان از آن يارى بجوييد كه در اين كتاب درمان بزرگ‏ترين بيمارى‏‌ها، كفر، نفاق و گمراهى است.» خبرنگار ایکنای خراسان‌رضوی در خصوص «تأثیر قرآن بر سلامت روان» گفت‌وگویی با نرگس طاهری، دکتری علوم قرآن و حدیث و استاد دانشگاه بین‌المللی امام رضا(ع)، انجام داده است که در ادامه می‌خوانیم؛

ایکنا_ انس با قرآن چگونه موجب احساس آرامش می‌شود؟

انس با قرآن سبب می‌شود جلوه‌‏هايى از تأثير آموزه‌‏هاى قرآن در بهداشت روانى انسان را بیابیم که این آرامش در حوزه‌های مختلف زندگی انسان قابل تعریف است. ریشه سلامت روان، سلامت ذهن و اندیشه انسان نسبت به خود و داشتن حس ارزشمندی است. برخی معتقدند سلامت‏ روان‏ انسان به حرمت نفس او منوط است و بيمارى‏‌هاى روانى از كمبود حس احترام به خويشتن سرچشمه مى‌گيرد. نگرش اسلام به انسان براساس عزت، كرامت و شرافت انسانى و حاکی از جايگاه والاى انسان در مكتب اسلام است. اين‏كه خداوند، روح با شرافتى را در انسان دميد و خليفه خود در زمين قرار داد، اسرار آفرينش را كه به هيچ‏‌یک از ملائكه نگفته بود به او آموخت، ملائكه را به سجده‌كردن واداشت، همچنین به انسان كرامت و فضيلتى بخشيد كه به ديگر موجودات نبخشيده بود، موجودات را به تسخير او درآورد و همه چيز را براى انسان آفريد، همه و همه از ارزشمندى و حرمت نفس انسانى در ديدگاه اسلام حكايت دارد.

ایکنا_ ذکر خداوند چه تأثیری بر آرامش روان دارد؟

ایمان به خدا و ذکر و یاد خدا و نماز، عواملی مهم در بعد آرامش فردی انسان است. تا جایی‌که برخی به زبان آوردن اسم جلاله «الله» به تعداد عدد ابجد این اسم یعنی 66 بار را مایه آرامش و رفع اضطراب می‌دانند؛ «أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ‏ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ.»

براساس آیات هفت و هشت سوره یونس، ایمان به معاد و وعده‌های الهی موجب آرامش و سلامت روان مؤمنان می‌شود. كسانى‌كه شناخت و انگيزه‌‏هاى خود را منحصر به زندگى دنيوى کنند و تمام تلاششان را بر تأمين رضايت‏مندى و دستيابى به بهداشت روانى در سايه زندگى دنيوى محض، متمركز مى‏‌كنند، مسلماً به اهداف خود دست نخواهند يافت و ناكام خواهند ماند، زیرا ماهيت دنيا همواره ناپايدار و علاوه بر آن در تأمين امنيت و بهداشت روانى و سيراب کردن روح كمال‏‌جوى انسان، ناكافى و ناتمام است و در نتيجه انسان را به فرآيندى از شناخت‌‏هاى بی‏‌ارزش و رفتارهاى ناهنجار گرفتار مى‌‏سازد.

ایکنا_ چگونه زندگی اجتماعی سلامت روان را تضمین خواهد کرد؟

در بعد زندگی اجتماعی خداوند با راهکارهایی چون نهی از سوءظن، تجسس، تهمت، غيبت و جلوگیری از تأثير آنها به حفظ پاكى فضاى جامعه، امنيت اجتماعى و حفظ شخصيت افراد کمک می‌کند. قرآن در آیات 11 تا 12 سوره حجرات از مسلمانان می‌خواهد با رعایت حریم‌های اجتماعی فضای مسالمت‌آمیزی را برای خود و دیگران ایجاد کنند.

قرآن در حوزه روابط اجتماعی در آیه 21 سوره روم، «وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً لِتَسْكُنُوا إِلَيْها وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً إِنَّ في‏ ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ» تأکید می‌کند که ازدواج و تشكيل خانواده تأثير شگرفی در آرامش فردى و سلامت محيط دارد و حتی قرآن راهکاری برای زوج در حال متارکه دارد که با عنایت به آن آرامش طرفین تأمین شود. احسان، به‌عنوان عامل اساسى موجب سلامت روان زوج و زوج‌ه‏ایى است كه متاركه را بر استمرار زوجيت ترجيح مى‏‌دهند: «الطَّلاقُ مَرَّتانِ فَإِمْساكٌ بِمَعْرُوفٍ او تَسْرِيحٌ بِإِحْسانٍ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلا تَعْتَدُوها وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَاولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ.» تسريح به احسان يعنى زوج آنچه را به‌عنوان مهريه و يا هديه به همسرش بخشيده در صدد دريافت آن برنيايد؛ چراكه آن زن در زمانى‌كه به زوجيت درآمد، سرمايه‌‏اش را در اختيار او گذاشت و حالا كه آنها دارند از هم جدا مى‏‌شوند، ظالمانه خواهد بود هنگامى‌كه زن سرمايه ‌اش را از دست داده، ما به ازايى مادى در اختيار نداشته باشد.

اين ما به ازاى مادى، تعادل روانى زن را حفظ كرده و در نتيجه، براى ادامه مطلوب زندگى‌‏اش در آينده، داراى سلامت روان خواهد بود. از طرف ديگر، زوج هم كه همسرى را انتخاب كرده و بعد از مدتى زندگى زناشويى متاركه را به صلاح خود دانسته، براى آنكه مورد ملامت وجدانش قرار نگيرد و عامل ظلم و ستم به همسر مطلقه‏‌اش محسوب نشود، لازم است كه مهريه را بپردازد، زيرا با اين پرداخت، ديگر وجدانش او را هيچ سرزنش نمى‏‌كند كه چرا اقدام به انتخاب همسرى کردى كه حالا بعد از گذشت مدتى زندگى زناشويى رهايش مى‏‌كنى؟ و اين عدم مؤاخذه و ملامت وجدان در آينده موجب سلامت روان خواهد شد.

ایکنا_ آیا حجاب بر سلامت روان تأثیر دارد؟

قرآن در آیات 31 سوره نور و 83 سوره احزاب، حجاب و پوشش عفیفانه را عاملی مؤثر در سلامت‏ روان‏ بانوان و عدم تعرض به آنها و مایه سلامت روانی جامعه معرفی می‌کند، بنابراین لازم است زن مسلمان با فلسفه پوشش آشنا شود و بداند كه رعايت حجاب‏ چنان‌كه در آيات 30 و 31 سوره مباركه نور آمده، فرمان الهى است كه به او شخصيت و احترام مى‏‌دهد و حضور با امنيت و آرامش‏ را در جامعه فراهم مى‏‌سازد. امید است که مؤمنان خداباور با بهره‌گیری از فرامین سراسر نور قرآن کریم گام‌های استواری را برای سلامت روان خود و جامعه اسلامی بردارند.