رجوع به قرآن راهکار مقابله با آسیبهای فردی و اجتماعی انسان
صاحب تفسیر مشکاة گفت: تنها راه نجات بشر از آشفتگیهای فکری و اخلاقی، رجوع به قرآن کریم است؛ چراکه خداوند در آیه نهم سوره اسراء میفرماید: «إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ یَهْدِی لِلَّتِی هِیَ أَقْوَمُ»، بهراستی این قرآن انسان را به استوارترین راه هدایت میکند.
به گزارش ایکنا از خراسانرضوی، محمدعلی انصاری، صاحب تفسیر مشکاة، در نشستی که محتوای آن از کانالهای مجازی منتسب به این مفسر قرآن کریم منتشر میشود، با موضوع «چهار آسیب اساسی در وجود انسان و راه درمان آن» با اشاره به نقش قرآن کریم در مصونسازی انسان از آسیبهای فردی و اجتماعی اظهار کرد: تنها راه نجات بشر از آشفتگیهای فکری و اخلاقی، رجوع به قرآن کریم است؛ چراکه خداوند در آیه نهم سوره «اسراء» میفرماید: «إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ یَهْدِی لِلَّتِی هِیَ أَقْوَمُ»، بهراستی این قرآن انسان را به استوارترین راه هدایت میکند.
وی با بیان اینکه قرآن کریم بیش از ۶۰ نام و وصف دارد، افزود: هر یک از این نامها، بُعدی از حقیقت قرآن را معرفی میکند، اما در میان آنها چهار عنوان، نقش محوری در درمان آسیبهای اساسی بشر دارند که عبارتاند از «کتاب»، «فرقان»، «ذکر» و «قرآن».
صاحب تفسیر مشکاة با اشاره به آسیبهای بنیادین انسان، گفت: ریشه بسیاری از مشکلات فردی و اجتماعی بشر در چهار عامل اصلی نهفته است؛ نخست، بیثباتی روحی و فکری انسان است. انسان در مسیر خیر، اندیشه و رفتار دچار تزلزل میشود و حالات روحی او پیوسته تغییر میکند. این بیثباتی موجب سردرگمی در عبادت، تصمیمگیری و سبک زندگی میشود.
انصاری دومین آسیب را اختلاط حق و باطل دانست و تصریح کرد: یکی از بزرگترین مشکلات انسان آن است که حق و باطل در ذهن و باور او درهم آمیخته میشود. سخنانی که بخشی از آن حق و بخشی باطل است، انسان را دچار تردید و حیرت میکند؛ همان چیزی که امیرالمؤمنین(ع) از آن به «کلمه حقی که باطل در آن اراده شده» تعبیر کردند.
وی سومین آسیب را غفلت عنوان کرد و گفت: غفلت از خود، از خدا، از هدف زندگی و از سرنوشت انسان، ریشه بسیاری از انحرافات است. انسان سرگرم امور روزمره میشود و از حقیقت وجود خویش فاصله میگیرد. امام علی(ع) در خطبه ۲۳۰ نهجالبلاغه از انسانهایی یاد میکند که در دنیا هستند اما دلبسته دنیا نیستند و بیش از مرگ جسم، نگران مرگ روح خود هستند.
صاحب تفسیر مشکاة چهارمین آسیب را جهل و ناآگاهی دانست و افزود: بسیاری از بحرانهای اخلاقی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی، محصول جهل و نادانی انسان است و بدون درمان این ریشه، اصلاح جامعه ممکن نخواهد بود.
انصاری ادامه داد: چهار نام اصلی قرآن دقیقاً در برابر این چهار آسیب قرار دارند. «کتاب» به معنای ثبت و تثبیت است و انسان را از بیثباتی به ثبات میرساند. «فرقان» ابزار تشخیص حق از باطل است و انسان را از سردرگمی در فتنهها نجات میدهد. «ذکر» عامل رفع غفلت و بیداری دلهاست و «قرآن» که از ریشه قرائت است، انسان را از جهل به سوی علم و معرفت سوق میدهد.
وی با تأکید بر رسالت اصلی قرآن، گفت: مهمترین کارکرد قرآن، هدایتگری است. اساس تفسیر قرآن نیز باید بر محور هدایت باشد، نه صرفاً بیان مطالب علمی یا ادبی. قرآن کتابی است که آمده تا نگرش انسان را اصلاح کند؛ زیرا تا زمانی که نگاه و جهانبینی انسان تغییر نکند، رفتار او نیز تغییر نخواهد کرد.
صاحب تفسیر مشکاة بیان کرد: قرآن کریم نگرش انسان به خود، به جهان و به ارتباط با هستی را اصلاح میکند و او را به استوارترین، پایدارترین و مستقیمترین روش زندگی هدایت میکند. خطاب «إن هذا القرآن یهدی» شامل همه انسانهاست و ظرفیت هدایت برای تمام بشریت در این کتاب الهی وجود دارد.
انصاری در پایان افزود: اگر انسان از این هدایت بهره نمیبرد، مشکل از قرآن نیست بلکه از نگرش و آمادگی درونی انسان است. همانگونه که بزرگان دین گفتهاند، ما سالها بر سر سفره قرآن نشستهایم، اما باید بیندیشیم که تا چه اندازه قدر این نعمت الهی را دانستهایم. آیه «إِنَّ هَٰذَا الْقُرْآنَ يَهْدِی لِلَّتِی هِی أَقْوَمُ» از کاربردیترین آیات قرآن است و بررسی ابعاد هدایتگری آن میتواند راهگشای بسیاری از مشکلات فکری و اجتماعی جامعه امروز باشد.
انتهای پیام
